Η Χοντρολιά του Διασέλου
Πρόκειται για αιωνόβιο δέντρο, που έχει διασωθεί από την οικολογική καταστροφή που προκάλεσε ο Ιμπραήμ στην ευρύτερη περιοχή και την περιοχή βεβαίως των Πακίων. Στα παλαιότερα χρόνια, αφ’ενός η θέση της ( δέσποζε στην παρυφή του δρόμου και στο μέσο περίπου της απόστασης Πακίων – Ελαίας), αφ’ετέρου ο χαρακτηριστικά χοντρός κορμός της (όχι η ποικιλία) την είχαν καταστήσει σημείο αναφοράς για τους κατοίκους των χωριών που κινούνταν σ’ αυτόν το δρόμο.
Η ιστορία της Χοντρολιάς του Διάσελου
Στα Πάκια συντηρείται και η εξής σχετική παράδοση: Λίγες ημέρες πριν από την κήρυξη της επανάστασης του 1821, κάποιες οικογένειες Τούρκων από τα χωριά του Έλους, πληροφο- ρούμενες την επικείμενη εξέγερση των Ελλήνων κινήθηκαν δια μέσου της Κοκκινιάς και του κάμπου των Μολάων προς το κάστρο της Μονεμβασίας ελπίζοντας σε καλύτερη ασφάλεια. Σταμάτησαν στη Χοντρολιά του Διασέλου, πριν πάρουν το δευτερεύοντα δρόμο που ξεκινά από αυτό το σημείο (σταυροδρόμι), διατρέχει τον κάμπο και οδηγεί στη Συκέα και στη συνέχεια στη Μονεμβασία. Κατά τη διάρκεια αυτής της στάσης και για λόγους που δε γνωρίζουμε, οι οδοιπόροι κατ’ άλλους εγκατέλειψαν εκεί, κατ’ άλ- λους παρέδωσαν για υιοθεσία σε άτεκνο Πακιώτη δυο ορφανά Τουρκόπουλα τα οποία είχαν μαζί τους (αγόρι και κορίτσι διαφο- ρετικών οικογενειών).
Ο θετός αυτός πατέρας τα μεγάλωσε και τα πάντρεψε μεταξύ τους με το επώνυμο «Καρούνης». Απ’ αυτόν το γάμο προέρχεται και το γενεαλογικό δέντρο της μεγάλης οικογένειας των Καρουναίων, στην ιδιοκτησία της οποίας ανήκει και η Χοντρολιά.
Ένα δέντρο που κουβαλάει αιώνες ζωής
Η Χοντρολιά του Διάσελου αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές και ιστορικές ποικιλίες ελιάς της Λακωνίας. Με τον επιβλητικό κορμό της και τη μοναδική της αντοχή στον χρόνο, η ελιά αυτή δεν είναι απλώς ένα δέντρο· είναι ζωντανή μαρτυρία της σχέσης των ανθρώπων με τη γη τους. Κάθε στριφτή καμπύλη του κορμού, κάθε βαθιά ρίζα, κουβαλάει δεκαετίες ιστορίας, μόχθου και καρποφορίας.
Ο καρπός και η ποιότητα του λαδιού
Η ποικιλία αυτή ξεχωρίζει για τον μεγάλο, σαρκώδη καρπό της, που δίνει λάδι υψηλής ποιότητας και ιδιαίτερης γεύσης. Οι κάτοικοι του Διάσελου και της ευρύτερης περιοχής τη θεωρούν κομμάτι της ταυτότητάς τους — ένα δέντρο που συνδέει γενιές, παραδόσεις και καλλιεργητικές πρακτικές που περνούν από πατέρα σε παιδί.
Σήμερα, η Χοντρολιά του Διάσελου συνεχίζει να αποτελεί σημείο αναφοράς για την τοπική αγροτική παραγωγή, αλλά και σύμβολο της φυσικής ομορφιάς της Λακωνίας. Η παρουσία της στο τοπίο θυμίζει πως η γη, όταν τη σέβεσαι, ανταποδίδει με γενναιοδωρία.
